Moderne productietechnieken

Maatwerk dankzij software met een timmermansoog

Gepost op maandag 18 augustus 2014 door

Omslachtig rijdt een medewerker met een hoogwerker tussen de stapels planken en machines in de fabriek van JéWé in Gorinchem, een bedrijf dat onder meer kasten maakt. De man monteert buizen waarin kabels moeten komen. ‘Voor internet’, zegt directeur Jan-Willem Smits. ‘Wifi werkt in dit soort omgevingen meestal niet zo goed.’

Maatwerk dankzij software met een timmermansoog

Jan-Willem Smits van JéWé (links) en Frank Schepers van Numdata bij JéWé.

Orderknop

Internet is voor JéWé, een dochter van Deli Maatschappij met vijfhonderd werknemers, onmisbaar. Het is het zenuwstelsel dat niet alleen machines met elkaar verbindt, maar ook de datakoppeling legt met de ondersteunende afdelingen, toeleveranciers en klanten als doe-het-zelfzaken. Ivenza, de software die de digitale data-uitwisseling stuurt en optimaliseert, heeft ook een internetportaal waar de consument een kast naar eigen wensen kan ontwerpen, thuis achter de pc of in de winkel. Met een druk op de orderknop laat de klant vrijwel zonder tussenkomst van de fabriek zelf de onderdelen voor zijn kast precies op maat zagen.

Digitalisering

Met deze integratie van internet en software in de interne en externe bedrijfsprocessen is JéWé een voorbeeld van een ‘slimme fabriek’. Veel zijn er nog niet in Nederland. De meeste zijn metaalbedrijven. Het was de werkgeversvereniging FME die het thema in het voorjaar op de agenda plaatste. Zij liet zich inspireren door ‘Industrie 4.0’, een Duits project dat hetzelfde doel nastreeft: het bedrijfsleven voorbereiden op een volgende stap in de industriële evolutie. JéWé werkt nu twee jaar met Ivenza en heeft in die tijd ‘een paar miljoen euro’ uitgegeven aan digitalisering en nieuwe machines, zegt Smits. Met de internetkabels die de monteur bevestigt, worden ‘nieuwe applicaties’ aan het slimme systeem toegevoegd. ‘We zijn voortdurend op zoek naar nieuwe mogelijk­heden.’ Toch zijn er grenzen. ‘Je zet techniek alleen in waar dit nut heeft.’ Veel robots zijn er in Gorinchem bijvoorbeeld nog niet.

Prijs

Een prikkel voor een slim productieproces was de harde concurrentie met woonwarenhuizen als Ikea. Die leveren gestandaardiseerde producten. JéWé kan zich onderscheiden door de klant maatproducten aan te bieden. Maar het prijsverschil met Ikea mag niet te groot zijn. Maatwerk voor een redelijke prijs kan als het productieproces zo flexibel is dat de fabrikant toch kan profiteren van de voordelen van massaproductie. ‘Ik noem dit seriematige enkelstuksproductie’, zegt Frank Schepers, directeur van Numdata, een softwareontwikkelaar in de Achterhoek die Ivenza op de markt bracht.

Verschillen

Dit kan in een slimme fabriek, want een essentieel kenmerk is dat de software zelf beslissingen neemt over grondstoffen, afmetingen en andere kenmerken van een uniek product en de machines aanstuurt. Het omschakelen gaat snel en — als de variabelen juist zijn ingevoerd — foutloos. De JéWé-fabriek lijkt niet anders dan die van andere houtverwerkers. Toch zijn er verschillen. Elk plankje heeft een individuele barcode. En medewerkers met de specialistische kennis van een timmerman zijn er niet meer. ‘Die kennis zit nu in de software’, zegt Schepers. ‘Het personeel hoeft alleen maar de instructies op de schermen op te volgen.’ Hoogopgeleide collega’s zijn er wel. Maar die werken achter de schermen, niet op de werkvloer.

Dit is de tweede aflevering in een serie over ‘slimme fabrieken’. Lees ook deel 1: Dertig man minder en meer kwaliteit.

Origineel artikel FD